Prowadzenie drobnej działalności gospodarczej nie musi wiązać się z koniecznością natychmiastowego rozliczania podatku od towarów i usług (VAT). Polskie przepisy dają przedsiębiorcom możliwość skorzystania z tzw. zwolnienia podmiotowego. Poniżej przedstawiamy szczegółowe zasady i limity, które obowiązują w 2026 roku.
Jaki jest limit zwolnienia z VAT w 2026 roku?
Zgodnie z art. 113 ustawy o VAT, zwolnieniem podmiotowym objęta jest sprzedaż u podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży (bez kwoty podatku) nie przekroczyła w poprzednim ani w bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.
Zasady te różnią się w zależności od momentu startu firmy:
- Przedsiębiorcy kontynuujący działalność w 2026 r.: mogą korzystać ze zwolnienia, jeżeli ich wartość sprzedaży w 2025 r. nie przekroczyła kwoty 240 000 zł (lub odpowiednio mniejszej kwoty w proporcji, jeśli 2025 r. był rokiem rozpoczęcia działalności) oraz ich sprzedaż w bieżącym 2026 r. również nie przekroczy tego progu.
- Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w 2026 r.: mogą skorzystać ze zwolnienia, jeżeli przewidywana przez nich wartość sprzedaży nie przekroczy kwoty 240 000 zł w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w tym roku podatkowym.
Czego nie wlicza się do limitu sprzedaży?
Ustalając, czy nie przekroczyliśmy kwoty 240 000 zł, nie bierzemy pod uwagę wszystkich transakcji. Ustawa wprost wyłącza z tego limitu m.in.:
- wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość oraz sprzedaż na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;
- odpłatną dostawę towarów i świadczenie usług, które są zwolnione przedmiotowo z VAT;
- odpłatną dostawę towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
Kto nie może skorzystać ze zwolnienia?
Sam niski obrót nie zawsze wystarcza. Zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, istnieją branże i towary bezwzględnie wyłączone ze zwolnienia podmiotowego. Ze zwolnienia nie skorzystają osoby sprzedające m.in. nowe środki transportu, złom, części i akcesoria samochodowe, a także świadczące usługi prawnicze czy doradcze.
PRAWA I OBOWIĄZKI PODATNIKA ZWOLNIONEGO Z VAT
Zwolnienie z VAT to spore ułatwienie administracyjne, ale wiąże się też z określonymi zasadami:
- Brak JPK i deklaracji: Przedsiębiorca co do zasady nie rozlicza VAT i nie wysyła regularnie plików JPK_VAT z deklaracją.
- Brak odliczeń: Korzystając ze zwolnienia, nie można odliczyć podatku naliczonego od dokonywanych zakupów firmowych.
- Obowiązek ewidencji: Przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży. Wpisy za dany dzień muszą być dokonywane nie później niż przed rozpoczęciem sprzedaży w dniu następnym.
Jak załatwić formalności?
W zależności od sytuacji przedsiębiorcy, procedury wyglądają następująco:
- Rozpoczynający działalność: Aby skorzystać ze zwolnienia podmiotowego od początku firmy, nie trzeba wypełniać żadnego formularza rejestracyjnego.
- Przejście z VAT czynnego na zwolnienie: Podmiot zarejestrowany jako płatnik VAT czynny musi zawiadomić właściwy urząd skarbowy o wyborze zwolnienia poprzez aktualizację formularza VAT-R.
- Rezygnacja ze zwolnienia: Przedsiębiorca może dobrowolnie zrezygnować ze zwolnienia. Musi wtedy zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego na piśmie (formularz VAT-R) przed początkiem miesiąca, od którego rezygnuje ze zwolnienia (lub przed dniem pierwszej czynności, jeśli dopiero zaczyna działalność w trakcie roku).
Warto pamiętać, że w przypadku utraty prawa do zwolnienia (np. po przekroczeniu limitu 240 000 zł, kiedy to zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono limit) lub dobrowolnej rezygnacji, ponowne skorzystanie ze zwolnienia jest możliwe nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracono prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnowano.
